بازگذاشتن بازگذاشتن کار بر کسی،حاکم گردانیدن کسی را در امری سپردن و باز گذاشتن کار خود به کسی یا به خدا واگذاری و تسلیم و سپردگی، اختیار مقابل جبر و در معنای تفویض کردن آوردهاند که به معنای تسلیم کردن و بخشیدن است[1]. آنچه گفتیم معنای لغوی تفویض بود و امّا تفویض در اصطلاح یعنی کار به کسی بازگذاشتن و به معنای واگذاری است. اساس دادن نیابت از دیدگاه برخی حقوقدانان، تفویض اختیار است و اذن را منشأ تفویض اختیار میدانند و گاهی معانیای از تفویض ارائه میدهند مانند:
1) اعطاء شغل و سمت دولتی در مقامات عالیه مانند تفویض منصب قضاء؛
2) آزادی ارادۀ انسان در فعل و ترک که خداوند به او تفویض کرده است (= اصل آزادی ارادۀ کلامی) و آن را استطاعت هم گفتهاند و معتقدین به این نظر را مفوضّه و قدریه گفتهاند و ضد آن، جبر است؛
3) در حقوق خانواده عبارتست از ترک ذکر مهر در عقد نکاح و یا شرط عدم مهر در نکاح و یا موکول کردن مقدار مهر به نظر زوج و یا زوجه و یا ثالث(ماده 1087 ق.م)[2]؛ و لیکن آنچه منظور ما از اصطلاح تفویض است در هیچکدام از این تعاریف نمیگنجد، بلکه مقصود از تفویض انتقال حقّ طلاق از زوج به زوجه بصورت تام و تمام در اجرای صیغۀ طلاق میباشد که در نزد اکثر فقهای اهل تسنّن پذیرفته شده است، به
گونهای که از آن تسلیط زن بر سرنوشت نکاح برداشت میشود بهطوری که اگر بخواهد نکاح را منحل میکند و اگر بخواهد آن را باقی میگذارد. تفویض عبارتست از واگذاری طلاق به زن و مختار کردن او در تعیین تکلیف خود، بهطوری که اگر طلاق را اختیار کند این امر به وقوع میپیوندد.[3]
با توجه به ادله و روایاتی که در این زمینه وجود دارد. تفویض در فقه امامیه پذیرفته نشده و قول به عدم جواز آن غلبه دارد و لیکن در فقه عامّه آن را به عنوان یکی از طرق نیابت پذیرفتهاند و غالباً آن را به سه صورت توکیل، تخییر و تملیک مورد بحث قرار میدهند. از آنجا که معنای تفویض در اصطلاح فقهی و حقوقی، از معنای لغوی آن زیاد دور نیافتاده است، لذا فقهاء از تفویض طلاق تعاریف گوناگونی ارائه دادهاند که به برخی از آن اشاره میکنیم:
الف) «تفویض را تملیک حق طلاق به زن میدانند[4] و یا «تملیک نمودن طلاق به غیر»[5].
ب) «تفویض عبارتست از تعلیق امر طلاق بر خواست و ارادۀ شخص اجنبی و بیگانه»[6]
ج) «تفویض عبارتست از تسلیط زن بر سرنوشت نکاح بهطوری که اگر بخواهد نکاح را منحل کند و اگر بخواهد آن را باقی بگذارد و در نتیجه به ادامۀ زندگی با همسر خود بپردازد.»[7]
د) تفویض عبارتست از واگذاری طلاق به زن و مختار کردن او در تعیین تکلیف خود بهطوری که اگر طلاق را اختیار کند، این امر به وقوع بپیوندد.با تفویض حق طلاق به زوجین، این حق از شخص زوج سلب خواهد شد وزن، اختیار تام و تمام در جدایی از شوهر و یا عدم آن را خواهد داشت.[8] در کتب فقهی یا تفویض همراه با تخییر به کار رفته و یا بجای آن از تخییر استفاده شده است بدین گونه که زوجه مخیر بین انتخاب طلاق و یا ادامۀ زندگی با شوهر خود باشد و از جواز و یا عدم جواز آن صحبت شده است که به تفصیل در فصل سوم به آن خواهیم پرداخت.[9]
[1]. لغت نامۀ دهخدا، جلد 5، پیشین، ص 6864.
موضوعات: بدون موضوع
[ 01:51:00 ق.ظ ]
